Dreiging provincie Utrecht: geen nieuwe elektriciteitsaansluitingen

 

035 Utrecht Politiek Maatschappij Duurzaamheid -- De provincie en gemeenten Utrecht bereiden zich voor op een aansluitstop op het elektriciteitsnet die mogelijk al in de zomer ingaat. Netbeheerder TenneT maakte op 12 februari 2026 bekend dat de beschikbare transportcapaciteit in grote delen van de regio Utrecht volledig is benut.

Dit betekent dat zowel grootverbruikers als kleinverbruikers bij een aansluitstop geen nieuwe aansluiting meer krijgen. Dit betekent dat nieuwe woningen niet aangesloten kunnen worden, bedrijven zich niet kunnen vestigen of uitbreiden en huishoudens hun woning niet kunnen verduurzamen. Ook het verzwaren van bestaande aansluiting, bijvoorbeeld een laadpaal of warmtepomp is dan niet meer mogelijk.

Hoogspanningsstation

Provincie en gemeenten achten het zeer waarschijnlijk dat de aansluitstop daadwerkelijk wordt afgekondigd. Volgens TenneT groeit de vraag naar elektriciteit sneller dan de uitbreiding van het hoogspanningsnet kan bijhouden. Structurele extra capaciteit is volgens Tennet naar verwachting pas beschikbaar in de periode 2033–2035.

Grote gevolgen voor woningbouw, verduurzaming en economie

Een algehele aansluitstop betekent dat:

•        Nieuwe woningen geen standaard netaansluiting krijgen
•        Bedrijven niet kunnen vestigen, uitbreiden of verduurzamen waar dat een nieuwe of zwaardere netaansluiting vraagt
•         Huishoudens hun aansluiting niet kunnen verzwaren voor bijvoorbeeld warmtepompen of elektrisch koken

De uitrol van laadpalen sterk wordt beperkt

Voor (woningbouw)projecten waarvoor de netaansluiting al is toegewezen, verandert voorlopig niets. Dat betekent dat woningen met een toegewezen netaansluiting die nu in aanbouw zijn of waarvan de bouw binnenkort start, gewoon kunnen doorgaan. De problemen ontstaan vooral bij nieuwe bouwprojecten die over enkele jaren gepland staan. Als er daadwerkelijk een volledige aansluitstop komt dan kunnen in de provincie 52.500 geplande nieuwbouwwoningen voorlopig niet worden aangesloten.

Meer dan 1.100 bedrijven staan nu al op de wachtlijst en ook publieke laadpalen kunnen niet meer worden aangesloten. Ook het midden-en kleinbedrijf wordt hard geraakt door een aansluitstop: extra verduurzaming of innovatie blijft uit door gebrek aan ruimte op het elektriciteitsnet.

Regionale crisisaanpak gestart

De provincie en gemeenten werken gezamenlijk aan het regionale Actieplan Acute Netschaarste. Dit plan richt zich op het voorbereiden op de impact van de aansluitstop. Nog meer inzetten op het beter benutten van bestaande netruimte en het versnellen van tijdelijke oplossingen.

Gedeputeerde Huib van Essen (Energie), provincie Utrecht: “De nieuwste berekeningen van TenneT laten zien dat een aansluitstop in de provincie Utrecht steeds waarschijnlijker wordt. Dit kan grote gevolgen hebben voor wonen, duurzaamheid, economie en mobiliteit. Daarom bereiden we ons voor op het meest zwarte scenario. We roepen Tennet en het Rijk op om hun verantwoordelijkheid te nemen en alles in het werk te stellen om een aansluitstop af te wenden. We hebben aangeboden hierbij onze medewerking te verlenen. Hiervoor sturen we samen met de provincies Flevoland en Gelderland een brandbrief naar het Rijk, waarin wij aandringen op snelle duidelijkheid en concrete maatregelen. Het gaat hierbij om het versnellen van netuitbreidingen, zoals bij Utrecht-Noord, als ook om maatregelen die de piekbelasting op het net verder verminderen. Ook wil ik zo snel mogelijk in gesprek met de nieuwe minister van Klimaat en Groene Groei om harde afspraken te maken.”

‘Dicht’ net raakt ondernemers en inwoners

Wethouder Senna Maatoug (Energie en Klimaat), gemeente Utrecht: “De maatschappelijke gevolgen van netcongestie gaan we allemaal voelen. Als we nu niet samen in actie komen en de energievraag slimmer organiseren, lopen we vast. Dit gaat directe grote maatschappelijke en economische gevolgen hebben. In de regio Utrecht dreigen we deze zomer tegen de muur te lopen. Dat moet voorkomen worden. Dat vraagt regie en een gezamenlijke crisisaanpak van rijk en regio. Als we niets doen, wordt er niet gebouwd. Bedrijven die waarde toevoegen kunnen niet uitbreiden. En scholen, zorginstellingen en andere maatschappelijke voorzieningen krijgen geen stroomaansluiting.  Juist in de snelst groeiende stad van Nederland staan de komende jaren tienduizenden nieuwe woningen en voorzieningen gepland. Netcongestie is geen abstract toekomstprobleem meer. Het raakt onze inwoners, ondernemers en woningbouw nu.”

Oproep aan het Rijk: intensieve samenwerking doorslaggevend

De provincie en gemeenten roepen het Rijk op om voluit mee te doen in een gezamenlijke crisisaanpak. Zo liggen de uitbreiding van het hoogspanningsnet, versnelling van vergunningprocedures en juridische ruimte voor tijdelijke oplossingen grotendeels binnen de landelijke verantwoordelijkheid.

Concreet vragen zij het Rijk om:

• Versnelde invoering van crisiswetgeving voor netcongestie
• Heroverweeg belangen tussen zeer hoge leveringszekerheid (99,99%) en weinig tot geen aansluitzekerheid
• Rijksmiddelen voor de extra kosten van netbewust bouwen
• Het openstellen en actief herijken van bestaande transportcontracten om ongebruikte capaciteit vrij te spelen
•  Juridische en financiële ruimte voor tijdelijke oplossingen die congestie verzachten
• Duidelijkheid over het vervroegd aanvragen en gecontroleerd vrijgeven van netcapaciteit

Beeld: Adobe Stock